Projekt DUET: Współpraca dla lepszego zarządzania energią w miastach finansowany przez Europejską Inicjatywę na rzecz Klimatu (EUKI) niemieckiego Federalnego Ministerstwa Gospodarki i Ochrony Klimatu (BMWK), zakończył się 31 marca 2025 r. po ponad dwóch latach realizacji. Celem tej inicjatywy było wsparciesamorządów w profesjonalnym zarządzaniu energią, co stanowi kluczowy element strategii prowadzącej do neutralności klimatycznej. W ramach projektu Miasto Bydgoszcz i Stowarzyszenie Gmin Polska Sieć „Energie Cités” współpracowały nad perspektywą rozwoju systemów zarządzania energią w Bydgoszczy – przeanalizowane zostały możliwości bardziej efektywnego monitorowania i zarządzania energią w mieście, a funkcjonujący od 2020 roku system gromadzenia danych został udoskonalony.
Analiza luk i budowa potencjału
Projekt DUET rozpoczęto od przeprowadzenia szczegółowej diagnozy dostępnych narzędzi i praktyk zarządzania energią oraz identyfikacji kluczowych potrzeb kadry samorządowej. Efektem tej pracy było opracowanie planu współpracy wewnętrznej i zewnętrznej w obszarze energetyki miejskiej. W czasie trwania projektu odbyły się dwie wizyty studyjne – w Dreźnie oraz w Hamburgu, podczas których przedstawiciele polskich samorządów mogli w praktyczny sposób zapoznać się z wykorzystywanymi w tych miastach sposobami zarządzania energią, przykładami integracji odnawialnych źródeł energii do lokalnych systemów elektoenergetycznych, czy tworzenia energooszczędnej infrastruktury.
Modernizacja systemu w Bydgoszczy
Dzięki wiedzy zdobytej za granicą i podczas kursów, zespół wprowadził istotne usprawnienia w miejskim systemie zarządzania energią. Baza danych energetycznych zostałą rozbudowana o informacje dot. produkcji z OZE i zasobach rozproszonych, zwiększając precyzję i zakres analiz. Wdrożono robotyzację procesów fakturowania, co przyspieszyło obsługę dokumentów i zmniejszyło ryzyko błędów. Przygotowano także narzędzia do budżetowania energetycznego i monitorowania realizacji Planów Gospodarki Niskoemisyjnej i SECAP. O innowacyjnym podejściu miasta opowiada krótki film o zarządzaniu energią w Bydgoszczy.
Transfer wiedzy i wsparcie innych gmin
Istotne wydarzenia odbywały się również w Polsce. We wrześniu 2023 roku w Bydgoszczy gościli przedstawiciele samorządów z Białostockiego Obszaru Funkcjonalnego, Metropolii Bydgoszcz oraz Bydgosko-Toruńskiego Obszaru Funkcjonalnego, aby zapoznać się z tutejszym systemem zarządzania energią. Następnie, 8 maja 2024 roku, odbyło się Bydgoskie Forum Energii, w którym uczestniczyło ponad 20 lokalnych przedsiębiorców i ekspertów, którzy dyskutowali o możliwościach współpracy przy projektach mających na celu redukcję zużycia energii. Było to także istotne forum wymiany doświadczeń i opinii na temat roli samorządów w transformacji energetycznej. Miesiąc później forum o praktycznym zarządzaniu energią było częścią seminarium w Jadwisinie zorganizowanego w dniach 18–19 czerwca 2024 roku. W toku dyskusji poruszane były różne wyzwania związane z wdrażaniem polityk klimatycznych w mniejszych gminach. Omawiano m.in. problemy kadrowe, brak dostępu do danych, trudności we współpracy z sektorem prywatnym oraz ograniczone zasoby finansowe.
Publikacje projektu
Aby zapewnić trwały i szeroki dostęp do wiedzy zgromadzonej w trakcie DUET, opublikowano dwie kompleksowe broszury. Pierwsza, „Zarządzanie energią w mieście. Dobre praktyki”, prezentuje strategie redukcji zużycia energii i kosztów operacyjnych na przykładach rozwiązań z Drezna, Hamburga oraz wybranych obiektów w Bydgoszczy. Czytelnik znajdzie w niej szczegółowe opisy technologii, takich jak inteligentne systemy zarządzania budynkami oraz przykłady wdrożeń w Polsce i Niemczech. Druga publikacja, "Zarządzanie energią w mieście. Zestaw narzędzi", pełni rolę praktycznego przewodnika krok po kroku: opisuje bazę danych energetycznych BZE, robotyzację procesów fakturowania oraz przypadki zastosowania inteligentnych systemów w miastach takich jak Kopenhaga, Boston czy Jokohama. Broszura zawiera także rekomendacje dotyczące ewaluacji, finansowania i szkoleń dla pracowników samorządów.
Konferencja końcowa
Konferencja, w czasie której podsumowano projekt DUET: Współpraca dla lepszego zarządzania energią w miastach odbyła się w Bydgoskim Centrum Nauki i Kultury Młyny Rothera w grudniu 2024. Spotkanie otworzył wiceprezydent Bydgoszczy Łukasz Krupa, witając ponad 30 samorządowców z regionu kujawsko-pomorskiego oraz przedstawicieli firm energetycznych i organizacji pozarządowych. Uczestnicy mieli okazję zapoznać się z rezultatami projektu, uwzględniając wypracowane rozwiązania miasta w zakresie zarządzania energią, przedstawiając założenia i realizację działań, a także możliwości oraz zasady pozyskiwania funduszy w ramach Europejskiej Inicjatywy na rzecz Klimatu (EUKI) niemieckiego Federalnego Ministerstwa Gospodarki i Ochrony Klimatu (BMWK). Konferencja stworzyła forum do wymiany doświadczeń i zaplanowania kolejnych kroków transformacji energetycznej w polskich miastach.
Wnioski i trwałe efekty projektu DUET
Stosowanie systemów zarządzania energią ma bardzo duże znaczenie w kontekście dążenia do neutralności klimatycznej. Monitorowanie danych energetycznych pozwala na realizację unijnej zasady efektywność energetyczna przede wszystkim oraz na dopasowanie inwestycji w odnawialne źródła energii do lokalnych potrzeb. Zastosowanie systemów zarządzania energią może przynosić oszczędności energii i redukcję kosztów. Co więcej, ma potencjał do poprawy jakości powietrza, może wpływać pozytywnie na stabilność sieci energetycznej i być centralnym elementem inteligentnego miasta. Z tego względu dzielenie się wiedzą i rozwiązaniami wypracowanymi w ramach projektu DUET jest niezwykle istotne i ma szansę przyczynić się do skutecznej transformacji energetycznej polskich miast. Na stronie projektu DUET już teraz zapoznać się można z publikacjami: pierwszą zawierającą dobre praktyki zdobyte podczas zrealizowanych wizyt studyjnych oraz nawiązanych współprac, oraz drugiej przedstawiających konkretne narzędzia i wskazówki pozwalające na replikowanie w innych gminach rozwiązań związanych z zarządzeniem energią wdrożonych i przetestowanych w Bydgoszczy.
Projekt został sfinansowany ze środków Europejskiej Inicjatywy na rzecz Klimatu (EUKI) niemieckiego Federalnego Ministerstwa Gospodarki i Ochrony Klimatu (BMWK).
