Władze lokalne na rzecz bezpieczeństwa energetycznego Europy

W dniu 9 października 2014 r. w Brukseli na specjalne zaproszenie Dominique Ristori, dyrektora generalnego ds. energii, Zbigniew Michniowski, prezes zarządu Stowarzyszenia Gmin Polska Sieć „Energie Cités" i zastępca prezydenta miasta Bielsko-Biała uczestniczył w konferencji pt. „Władze lokalne na rzecz bezpieczeństwa energetycznego Europy”. Konferencja ta organizowana przez Komisję Europejską miała stanowić wyraz troski o bezpieczeństwo energetycznego europejskich miast, w szczególności z krajów w najwyższym stopniu uzależnionych od dostaw energii z zewnątrz, zwłaszcza z Rosji. Przedstawiciele 6 miast, w tym właśnie Bielska-Białej, zostali zaproszeni aby na forum przedstawić doświadczenia i działania, jakie podejmują w celu ograniczenia ryzyka zakłóceń w dostawach energii. W specjalnym panelu każdy z przybyłych delegatów przedstawiał aktywność swojego samorządu w tym zakresie. Wśród osób przysłuchujących się wystąpieniom zaproszonych gości byli przedstawiciele instytucji unijnych, firm consultingowych, firm branżowych, ośrodków naukowych oraz oczywiście innych samorządów z całej Europy.

Konferencja ta miała charakter spotkania na wysokim szczeblu, dzięki czemu w jej programie znalazło się wiele nazwisk wysokich przedstawicieli instytucji europejskich, którzy zagadnieniami związanymi z energią zajmują się na co dzień. Otwarcia konferencji dokonał przewodniczący Komitetu Regionów Michel LeBrun. Swoim wystąpieniem stworzył tło dla dalszych rozmów podkreślając obecną sytuację polityczną, w jakiej znalazła się Europa i miasta europejskie. 

Pierwszemu panelowi, poświęconemu roli i działaniom władz lokalnych w kwestii bezpieczeństwa energetycznego, w którym uczestniczyli przedstawiciele Bielska-Białej, Helsinek, Tartu i Rygi, przewodniczyła dyrektor Generalnej Dyrekcji ds. Energii – Marie Donnelly. Paneliści ustosunkowali się początkowo do pytań dyrektor Donnelly ukierunkowanych na podstawowy problem bezpieczeństwa energetycznego miast w obliczu kryzysu politycznego, a następnie swoje odpowiedzi wzbogacili o przykłady ze swoich miast. Przedstawiciele z Helsinek i Rygi opowiedzieli m.in. o tym, jak jak zmiana paliwa wykorzystywanego do zasilania miejskich sieci ciepłowniczych przyczyniła się do zmniejszenia uzależnienia od dostaw gazu dotychczas wykorzystywanego na ich terytorium. Imponujące wyniki przedstawił reprezentant estońskiego miasta Tartu, gdzie miejska sieć ciepłownicza w 92% zasilana jest przez paliwo pochodzące z lokalnych źródeł. Tym źródłem są głównie wióry drzewne i ciepło odpadowe. Zastępca Prezydenta Bielska-Białej przedstawił z kolei działania związane z uruchomieniem nowoczesnej technologicznie, węglowej elektrociepłowni, której efektywność podniesiono o 28%, a posiadającej również szczytowe kotły gazowe zamiennie przystosowane do oleju opałowego. Ponadto Zbigniew Michniowski zaprezentował najważniejsze projekty realizowane z udziałem społeczności lokalnej a ukierunkowane na racjonalne wykorzystanie energii, ograniczenie niskiej emisji i potencjał wykorzystania odnawialnych źródeł energii. Ponadto zwrócił uwagę na fakt, że Polska – zwłaszcza w dobie kryzysu dostaw energii z zagranicy – nie zrezygnuje z użytkowania węgla, natomiast liczy na zdynamizowanie działań w zakresie tzw. czystych technologii węglowych i finansowe wsparcie tych projektów. Nadmienił też, że społeczny projekt „Bielsko-Biała chroni klimat” realizowany we współpracy z Enery Cities uzyskał najwyższą nagrodę na arenie międzynarodowej w konkursie Europejskiego Instytutu Spraw Publicznych w Mastricht. Istotnym elementem tego wystąpienia było również stwierdzenie, że nie można rozpatrywać bezpieczeństwa energetycznego w oderwaniu od bezpieczeństwa ekonomicznego i ekologicznego. Podsumowania pierwszego panelu dokonał obecny komisarz ds. energii Günther Oettinger. 

Drugi panel konferencji dotyczył finansowania działań przewidzianych w planach działań miast na rzecz zrównoważonej energii, gdzie szczególną uwagę poświęcono innowacyjnym mechanizmom finansowania, w tym crowdfundingowi, funduszom obrotowym oraz połączeniu dotacji i pożyczek. Panel poprowadziła dyrektor Generalnej Dyrekcji ds. Polityki Regionalnej i Miejskiej – Charlina Vitcheva. W gronie panelistów zasiedli m.in. Tue David Bak (dyrektor ds. innowacji i rozwoju regionu Zealand w Danii) i Oliver Gajda (przewodniczący i dyrektor wykonawczy Europejskiej Sieci Crowdfundingu). Jednym z ciekawszych wystąpień było przemówienie Dirka Vansintjana z Ecopower dotyczące współpracy w zakresie energii, która rozpoczęła się niemalże od dyskusji przy kuchennym stole, a obecnie ta sieć współpracy zrzesza około 50 000 członków i 1,5% flamandzkich gospodarstw domowych korzystających z zielonej energii elektrycznej. Nasz kraj reprezentowany był w tym panelu aż przez dwie osoby – Małgorzatę Skuchę, prezesa NFOŚiGW oraz przez Leszka Drogosza, dyrektora Biura Infrastruktury miasta stołecznego Warszawy. Prezes NFOŚiGW przedstawiła m.in. zakres działalności funduszu, jego cele i przykłady współpracy z miastami. 

Jednym z ważniejszych głosów podczas całej konferencji było również wystąpienie byłego przewodniczącego Parlamentu Europejskiego a obecnie szefa Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii (ITRE) – prof. Jerzego Buzka, który podkreślił znaczenie efektywności energetycznej w każdej fazie: produkcji, przesyłu i użytkowania energii. Ostatecznego podsumowania całej konferencji dokonał natomiast dyrektor Generalnej Dyrekcji ds. Energii - Dominique Ristori. Zwrócił on uwagę na. niezwykle znaczącą rolę „Porozumienia Burmistrzów”, które stanowi integralną część nowego obszaru, w którym wykorzystanie inteligentnych technologii zachęci konsumentów do korzystania z ich praw i aktywnego zaangażowania się w proces transformacji energetycznej. Dodał również, że takie działanie stawia władze lokalne i regionalne obok państw członkowskich UE w roli kluczowych interesariuszy w dziedzinie bezpieczeństwa energetycznego w Europie zarówno w krótkim, średnim jak i długim okresie czasu.

Bezpośredni udział w konferencji tylu wysokich przedstawicieli instytucji unijnych potwierdza, iż bezpieczeństwo energetyczne jest dla polityków bardzo ważną częścią kwestii bezpieczeństwa Europejczyków w ogóle. W swoich wystąpieniach politycy dali wyraźny znak, że liczą się z zagrożeniami, z jakimi być może będą musiały stawić czoła władze lokalne. Jednocześnie dostrzegają także potencjał, jaki drzemie we władzy samorządowej, która wiele globalnych problemów może sprawniej i lepiej rozwiązać na poziomie lokalnym. Wnioski z tej konferencji pomogą w sformułowaniu polityki energetycznej Unii Europejskiej, która ma być głównym punktem obrad „szczytu europejskiego” w Brukseli 22-23 października br.